Metody identyfikacji źródeł emisji

    źródła emisji schematW artykule tym prezentujemy metody jakie wykorzystujemy do identyfikacji źródeł emisji w instalacjach przemysłowych i zakładach wytwórczych. Mogą one być stosowane zarówno wobec instalacji, które poddajemy weryfikacji po raz pierwszy (poznawanych), jak i do sprawdzenia kompletności źródeł z instalacji znajdujących się w systemie bilansowania emisji (nadzorowanych w sposób stały). Skierowanie pytania do pracowników służb utrzymania ruchu o emitory funkcjonujące w poszczególnych obiektach pozwala na skuteczną identyfikację wyłącznie pojedynczych, znaczących wylotów. W sytuacji gdy obiekt wyposażony jest w wiele podobnych emitorów, wskazanie które z nich stanowią źródło emisji substancji do powietrza, a którymi uwalniane są obojętne składniki powietrza jest bardzo trudne i w praktyce nie przynosi zakładanych efektów. Skuteczną i efektywną metodą identyfikacji emitorów jest postępowanie dwuetapowe, obejmujące:

    - etap I: wyodrębnienie spośród wszystkich fizycznie istniejących wylotów emitorów wskazanych na podstawie jednej z opisanych poniżej metod,

    - etap II: ocena pozostałych wylotów pod kątem możliwości emisji substancji innych niż obojętne składniki powietrza.

    Identyfikacja źródeł emisji na podstawie analizy procesów jednostkowych

    A. Określenie procesów oraz surowców, materiałów pomocniczych, produktów i odpadów:

    Poznanie ogólnej charakterystyki procesu wytwórczego oraz strumieni procesowych pozwala określić potencjalne obszary, w których może dochodzić do emisji substancji do powietrza. Zakres analizy procesów powinien obejmować co najmniej:

    - transport surowców i materiałów pomocniczych, ich rozładunek i magazynowanie,

    - przygotowanie surowców z wykorzystaniem procesów fizycznych lub chemicznych,

    - właściwe procesy wytwórcze,

    - procesy obróbki wykończeniowej produktu, magazynowania i załadunku do ekspedycji,

    - procesy zagospodarowania odpadowych strumieni procesowych,

    - zagospodarowanie odpadów stałych, ścieków, strumieni gazowych,

    - źródła pozyskania energii w procesie spalania paliw,

    - pracę instalacji w warunkach odbiegających od normalnych, w szczególności podczas uruchomienia i zatrzymywania,

    - rozruch instalacji (pierwsze uruchomienie), zakończenie eksploatacji instalacji.

    B. Identyfikacja procesów i operacji emisyjnych:

    Uszczegółowienie każdego z ww. elementów pozwala na wytypowanie operacji lub całych procesów, którym towarzyszy unos substancji do powietrza. Przykładem mogą być operacje przeładunku surowców, mediów i produktów. Przemieszczaniu materiałów sypkich w zależności od sposobu transportu może towarzyszyć uwalnianie zapylonego gazu transportującego (transport pneumatyczny) lub unos pyłu z przesypów przenośników mechanicznych, z kolei transportowi cieczy łatwo parujących może towarzyszyć uwalnianie „oparów” ze zbiorników w trakcie ich napełniania. Prześledzenie drogi każdego komponentu umożliwia zadanie operatorowi / projektantowi precyzyjnych pytań pozwalających wskazać miejsca unosu lub emisji do atmosfery, między innymi:

    - o wyloty gazu transportującego materiały sypkie (przeważnie powietrza lub azotu), zwierającego pozostałości pyłu po separacji transportowanego materiału z gazu nośnego,

    - sposób postępowania z „oparami” ciekłych substancji lotnych magazynowanych w zbiornikach bezciśnieniowych (wylot do atmosfery, zawrót wahadłem gazowym, kolektorowanie i neutralizacja).

    Trudniejsze do identyfikacji są operacje w obrębie procesów przygotowawczych i właściwych procesów wytwórczych. Analizę poszczególnych operacji można poprzedzić uzyskaniem informacji o obszarach, w których procesy są prowadzone w założeniu w sposób hermetyczny, lub w których odbierane z aparatów / sekcji odgazy są kolektorowane. Zabieg ten pozwala ograniczyć zakres szczegółowej analizy procesów do obszarów pozostałych.

    Analiza procesów jednostkowych stanowi źródło informacji między innymi o odpadowych strumieniach procesowych. Ocena przebiegu operacji, którym są one poddawane powinna obejmować wszystkie etapy obróbki strumieni, łącznie z zagospodarowaniem ostatecznym lub neutralizacją. Zasada ta dotyczy również odpadów, które mogą stanowić źródło emisji pyłu, lotnych związków organicznych, amoniaku oraz ścieków zawierających LZO i stanowiących potencjalne źródło emisji do powietrza.

    Przegląd procesu dostarcza również informacje o charakterystyce energetycznej, stanowiącej punkt wyjścia do określenia:

    - źródeł ciepła, w tym źródeł spalania paliw,

    - układów grzewczych (nośników ciepła), w tym układów dowthermowych,

    - układów chłodniczych, w tym układów zawierających amoniak, substancje kontrolowane lub f-gazy.

    Oprócz określenia procesów i operacji właściwych dla normalnych warunków pracy instalacji uwagi wymagają warunki odbiegające od normalnych, przy których może dochodzić do emisji innych rodzajów substancji lub o innej skali niż w warunkach normalnych, np. zrzuty gazów procesowych w trakcie uruchamiania instalacji przemysłowych, przedmuch azotem instalacji po zatrzymaniu, prowadzony w ramach przygotowania do rewizji lub remontu.

    Szczególnym przypadkiem emisji w warunkach pracy instalacji odbiegających od normalnych jest rozruch (pierwsze uruchomienie po wybudowaniu) oraz przygotowanie do zakończenia eksploatacji instalacji. Sytuacje te wymagają analizy przebiegu operacji i identyfikacji etapów mogących powodować znaczące emisje.

    Identyfikacja źródeł emisji na podstawie wizji lokalnej

    źródła emisji emitoryMetoda obserwacji obiektów i sprecyzowanie pytań o poszczególne wyloty jest skuteczna wobec:

    - pojedynczych, wyodrębnionych urządzeń i wylotów znajdujących się poza budynkami,

    - odciągów odgazów z łatwo dostępnych maszyn i urządzeń zlokalizowanych wewnątrz hal,

    - układów wentylacji mechanicznej pomieszczeń produkcyjnych i niektórych pomieszczeń magazynowych.

    W wymienionych przypadkach wyloty odgazów dają się łatwo zidentyfikować, dzięki czemu jest możliwe ich wiarygodne przypisanie do procesu oraz ocena, czy stanowią źródło emisji, czy też wprowadzają do powietrza wyłącznie substancje inertne.

    Podstawą oceny emisji z mechanicznych układów wentylacji ogólnej hal jest obserwacja urządzeń i procesów, z których zanieczyszczenia mogą być uwalniane do wnętrza pomieszczeń. Źródło unosu mogą również stanowić nieszczelności instalacji znajdującej się w hali, w której wykorzystywane są lotne związki organiczne. Jednym ze sposobów weryfikacji emisji z układów wentylacyjnych jest analiza wyników pomiarów czynników chemicznych na stanowiskach pracy. Wyniki potwierdzające obecność substancji w powietrzu wewnątrz hali wskazują również na prawdopodobną emisję z układu wentylacyjnego do atmosfery.

    Identyfikacja źródeł emisji niezorganizowanej

    Emisja z nieszczelności instalacji:

    Istnieje zasadnicza różnica w ocenie możliwości występowania emisji z nieszczelności instalacji wobec substancji gazowych (głównie lotnych związków organicznych) oraz pyłów. Jeśli w obrębie zakładu eksploatowana jest instalacja, w której znajdują się LZO, z bardzo wysokim prawdopodobieństwem można przyjąć, że stanowi ona jako całość źródło emisji niezorganizowanej (szerzej zagadnienia te opisujemy w dziale Emisja niezorganizowana, w zakładce Nieszczelności instalacji). Kwestią oceny pozostają jedynie rodzaje emitowanych substancji oraz skala emisji. Instalacje operujące materiałami stałymi mogą być natomiast narażone na nieszczelności w obrębie niektórych układów lub wrażliwych urządzeń. Pozostała część instalacji może być skutecznie zhermetyzowana. Identyfikacja nieszczelności wymaga przeprowadzenia wizji lokalnej i zebrania dodatkowych informacji o historii incydentów rozszczelnień.

    Pozostałe źródła niezorganizowanej emisji pyłów:

    Ocena możliwości występowania emisji niezorganizowanej pyłu z większości rodzajów źródeł sprowadza się do stwierdzenia ich obecności (występowanie źródła oznacza emisję). Do źródeł tych należą:

    - drogi i place o nawierzchni utwardzonej kruszywami lub zanieczyszczonej nawierzchni asfaltowej lub betonowej,

    - drogi nieutwardzone,

    - operacje przeładunku materiałów sypkich (leje zasypowe taśmociągów, miejsca wyładunku z taśmociągów, przeładunek z wykorzystaniem ładowarek lub dźwigów),

    - hałdy magazynowe.

    Źródłem, które wymaga szczegółowej oceny są drogi utwardzone. W przypadku gdy powierzchnia drogi jest pozbawiona cząstek wolnych, nie ma możliwości wyznaczenia emisji pyłu. Tym samym przyjmuje się, że droga ta lub jej odcinek nie stanowi źródła emisji wtórnej. Sprawdzenie można wykonać według procedury Procedures for sampling surface/bulk dust loading zawartej w załączniku C.1 Emissions Factors & AP 42, Compilation of Air Pollutant Emission Factors US EPA.

    Emisja z układów chłodniczych:

    Podstawą określenia możliwości emisji z układów chłodniczych jest identyfikacja sposobu wymiany ciepła i czynnika chłodniczego. Dla układów zamkniętych, w których znajdują się substancje kontrolowane lub f-gazy możliwość emisji dotyczy wyłącznie uwolnień niezmierzonych, powodowanych uszkodzeniami aparatów. Układy otwarte (wodne) wymagają natomiast oceny podatności na zanieczyszczenie wody substancjami, które mogą następnie dyfundować do powietrza.

    Opisane powyżej metody pozwalają na efektywne przeprowadzenie pierwszego etapu charakteryzowania emisji z instalacji, to jest na identyfikację źródeł. Stanowią jednocześnie podstawę wyboru metod jej parametryzacji:

    - indywidualnie dla każdego zidentyfikowanego źródła,

    - zbiorczo dla grup źródeł, np. na podstawie bilansu LZO,

    i w dalszej kolejności wdrożenia systemu monitorowania i zarządzania emisjami.

    Aktualności
    • 10
      czerwiec
      W minionym tygodniu zostały opublikowane następujące artykuły o jakości powietrza w Europie: -    podsumowanie oceny narażenia mieszkańców miast według aktualnych i nowych standardów jakości powietrza (opracowanie Europejskiej Agencji Środowiska EEA) -    artykuł Atmospheric Environment pt. Future scenarios for air quality in Europe […] An assessment for the Gothenburg protocol review Opracowanie EEA zawiera przyjazne dla użytkownika zobrazowanie stężeń występujących w roku 2022 i 2023 na tle obowiązujących obecnie standardów oraz wytycznych WHO, które stanowiły podstawę rewizji dyrektyw w sprawie jakości powietrza atmosferycznego. Zobrazowanie jest dostępne dla 5 substancji: pyłu zawieszonego PM10; PM2,5; ozonu; NO2 oraz BaP. W artykule Atmospheric Environment przedstawiono natomiast wyniki modelowania średnich rocznych stężeń PM2,5 i NO2 dla różnych scenariuszy emisji, w tym scenariusza maksymalnej możliwej technicznie redukcji (MFR). Wskazują one, że w scenariuszu bazowym do 2030 r. 75% populacji UE będzie w dalszym ciągu narażonych na działanie pyłu PM 2,5 powyżej poziomu WHO wynoszącego 5 µg/m3, a w roku 2050 - 40%. Dopiero scenariusz maksymalnej redukcji MFR umożliwia do roku 2050 ograniczenie liczby mieszkańców narażonych na przekroczenia poziomu WHO do 14%.
    • 28
      maj
      Pakiet programów komputerowych Operat FB został poszerzony o nowy moduł MSKP (Modelowanie Stężeń Korygowanych Pomiarowo). Moduł umożliwia wykonywanie obliczeń stężeń godzinowych z uwzględnieniem korekty wynikającej z pomiarów prowadzonych w sieci mierników monitorujących stężenia wokół zakładu. Nowy moduł Operatu FB został opracowany z myślą o zakładach prowadzących monitoring jakości powietrza wokół instalacji, dla których jest trudne uzyskanie wysokiej dokładności obliczeń emisji lub propagacji zanieczyszczeń w powietrzu, np. dla oczyszczalni ścieków. Program pobiera automatycznie dane meteorologiczne z serwera weatherstack, a następnie na ich podstawie określa stan równowagi atmosfery i oblicza stężenia w powietrzu. W kolejnym kroku obliczone stężenia są korygowane względem wyników pomiarów z mierników (mnożone przez odpowiednie współczynniki z zastosowaniem metody odwrotności odległości). Szczegółowy opis modułu MSKP znajduje się na stronie https://www.proekors.pl/operatfb-modul-mskp.php
    • 06
      maj
      W minionym tygodniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zostało opublikowane Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/1244 z dnia 24 kwietnia 2024 r., które tworzy nowy Europejski Portal Emisji Przemysłowych zamiast obecnego E-PRTR. Pełny tytuł i link do rozporządzenia: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1244 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie przekazywania danych środowiskowych z instalacji przemysłowych, ustanowienia Europejskiego Portalu Emisji Przemysłowych oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 166/2006 W założeniu zmiana systemu sprawozdawczego ma poprawić dostęp społeczeństwa do informacji dotyczących środowiska i poprawić efektywność udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji dotyczących środowiska oraz w  identyfikacji źródeł zanieczyszczeń. Wprowadzana zmiana systemu sprawozdawczego jest związana z gruntowną zmianą systemu zarządzania emisjami przemysłowymi w państwach członkowskich UE, zawartą w zmienionej w ostatnim czasie dyrektywie w sprawie emisji przemysłowych. Szczegółowy opis zmian dyrektywy IED przedstawiamy na stronie https://wszystkooemisjach.pl/543 oraz https://wszystkooemisjach.pl/554 Nowe rozporządzenie jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich - od dnia 1 stycznia 2028 r., co oznacza, że prowadzący instalacje po raz pierwszy będą wprowadzać dane o emisjach do nowego systemu za rok 2027.
    NEWSLETTER:
    Jeśli chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach zapisz się
     
    Zmiana zasad pozwoleń zintegrowanych / zmiana dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych IED
    Katalizatory do redukcji LZO - Katalizator Grupa PONER
    Operat FB

    Zmiana zasad Pozwoleń Zintegrowanych - Dyrektywa IED 2.0 - szkolenie 4 czerwca 2024

    Zobacz komunikaty JRC/ IPPC Bureau / Rada Unii Europejskiej / Rada Europejska / US EPA / EEA / NIK / ETO / GDOŚ / GIOŚ / WIOŚ / IOŚ / MKiŚ:

    EEA: Europe's air quality status 2024 (06.06.2024)

    zanieczyszczenie powietrza w Europie i Polsce pył zawieszony PM10 PM2,5 nowe standardy jakości powietrza
    © EEA

    U.S. EPA [emisje z galwanizerni] Portland company fined $139,000 for Clean Air Act violations (06.06.2024)

    EPA [N-metylopirolidon] Proposes Requirements to Protect Workers and Consumers from Exposure to Toxic Solvent N-Methylpyrrolidone (05.06.2024)

    IPPC Bureau: rozpoczęcie prac nad BREFem dla wydobywania rud metali (04.06.2024)

    JRC: Cross-border and emerging risks (04.06.2024)

    EPA [transport] penalizes Murfreesboro-based seller of automobile ‘defeat devices’ (04.06.2024)

    KOBiZE: Procedura składania wniosków o przydział uprawnień do emisji na lata 2026-2030 (04.06.2024)

    EPA [transport] cracks down on Louisville-based seller of automobile emissions ‘defeat devices’ that increase air pollution (04.06.2024)

    KOBiZE: Zmiana poziomu znaczącej redukcji emisji do 30,4% dla sieci ciepłowniczych (03.06.2024)

    JRC [produkcja wodoru -  parowy reforming metanu, elektroliza vs transport wodoru pod ciśnieniem, wodoru płynnego lub związanego chemicznie]: Delivering hydrogen to EU’s industry: which are the greenest options? (31.05.2024)

    Rada Unii Europejskiej: UE obszarem wolnym od rtęci - Rada zatwierdza rozporządzenie zmierzające do osiągnięcia zerowego poziomu emisji rtęci (30.05.2024)

    U.S. EPA [niszczenie i regeneracja HFC] Biden-Harris Administration Selects Five Recipients to Receive Nearly $15M in Grants to Address Climate-Damaging Hydrofluorocarbons as Part of Investing in America Agenda (28.05.2024)

    Rada Unii Europejskiej: przyjęła rozporządzenie o śledzeniu i redukcji emisji metanu (27.05.2024)

    Rada Unii Europejskiej: rozporządzenie ustanawiające ramy dla przemysłu neutralnego emisyjnie (27.05.2024)

    WIOŚ w Katowicach: Zakończyła się kontrola w firmie prowadzącej prace na hałdzie Charlotta w Rydułtowach. Sprawa została zgłoszona do Prokuratury 

    emisja niezorganizowana pylenie hałdy zanieczyszczenie powietrza Pm10 PM25
    © WIOŚ Katowice

    EPA [bezpieczeństwo chemiczne] Enforcement Actions at Facilities in Arizona, California and Nevada Address Chemical Safety Deficiencies (23.05.2024)

    Rada Unii Europejskiej: nowe regulacje dla rynku gazu ziemnego,  wodoru i gazów odnawialnych w ramach pakietu Fit for 55 (21.05.2024)

    U.S. EPA [przeciwdziałanie eksplozjom, butadien] Texas Petrochemical Company Pleads Guilty to Clean Air Act Violation, Fined More than $30 Million in Criminal Fines and Civil Penalties Related to Explosions at Its Facility in Port Neches (21.05.2024)

    MKiŚ: Publikacja projektów 2 rozporządzeń KE w zakresie F-gazów (14.05.2024)

    Rada Unii Europejskiej zatwierdziła bardziej rygorystyczne normy emisji CO₂ dla pojazdów ciężkich i cel osiągnięcia przez autobusy miejskie 100-procentowej bezemisyjności do roku 2035 (13.05.2024)

    GIOŚ: Pożar składowiska odpadów w Siemianowicach Śląskich (13.05.2024)

    Zobacz bieżące artykuły w Atmospheric Environment:

    Future scenarios for air quality in Europe, the Western Balkans and EECCA countries: An assessment for the Gothenburg protocol review

    Intercomparison of methods for atmospheric reactive mercury observations: Evidences to interpret what we are actually measuring

    The role of roadside green infrastructure in improving air quality in and around elderly care centres in Nanjing, China

    Ultrafine particles formation from ozonolysis of gas- and particle-phases of cigarette smoke

    Zobacz EUR-Lex:

    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1610 z dnia 14 maja 2024 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/1242 w odniesieniu do zaostrzenia norm emisji CO2 dla nowych pojazdów ciężkich oraz włączenia obowiązków sprawozdawczych, zmieniające rozporządzenie (UE) 2018/858 i uchylające rozporządzenie (UE) 2018/956Tekst mający znaczenie dla EOG (06.06.2024)

    Komunikat Komisji – Publikacja łącznej liczby uprawnień znajdujących się w obiegu w 2023 r. do celów rezerwy stabilności rynkowej w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji ustanowionego dyrektywą 2003/87/WE (03.06.2024)

    Sprostowanie do dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2024/1405 z dnia 14 marca 2024 r. zmieniającej załącznik IX do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 w odniesieniu do dodawania surowców do produkcji biopaliw i biogazu (27.05.2024)

    Dyrektywa delegowana Komisji UE 2024/1405 z dnia 14 marca 2024 r. zmieniająca załącznik IX do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2018/2001 w odniesieniu do dodawania surowców do produkcji biopaliw i biogazu (17.05.2023)

    Decyzja Komisji z dnia 12 marca 2024 r. zlecająca centralnemu administratorowi dziennika transakcji Unii Europejskiej wprowadzenie zmian w tabelach krajowego rozdziału uprawnień Czech, Danii, Niemiec, Irlandii, Hiszpanii, Francji, Chorwacji, Włoch, Węgier, Austrii, Polski, Słowenii, Słowacji, Finlandii i Szwecji do dziennika transakcji Unii Europejskiej (15.05.2024)

    Sprostowanie do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2024/1321 z dnia 8 maja 2024 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze UE 2018/2067 w odniesieniu do weryfikacji danych oraz akredytacji weryfikatorów (15.05.2023)

    Sprostowanie do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2024/1321 z dnia 8 maja 2024 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) 2018/2067 w odniesieniu do weryfikacji danych oraz akredytacji weryfikatorów (15.05.2023)

    Rozporządzenie wykonawcze Komisji UE 2024/1321 z dnia 8 maja 2024 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze UE 2018/2067 w odniesieniu do weryfikacji danych oraz akredytacji weryfikatorów (13.05.2023)

    URZĄD NADZORU EFTA – Decyzja nr 039/24/COL z dnia 27 marca 2024 r. o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie zwolnień z podatku akcyzowego obejmującego spalanie odpadów oraz z podatku od emisji CO2 obejmującego gaz płynny (LPG) i gaz ziemny w przypadku przedsiębiorstw objętych systemem ETS – Zaproszenie do zgłaszania uwag dotyczących pomocy państwa zgodnie z częścią II art. 4 ust. 4 i częścią I art. 1 ust. 2 protokołu 3 do Porozumienia między państwami EFTA w sprawie ustanowienia Urzędu Nadzoru i Trybunału Sprawiedliwości w odniesieniu do wyżej wymienionych środków (08.05.2024)

    P9_TA(2023)0394 – Homologacja typu pojazdów silnikowych i silników w odniesieniu do emisji i trwałości akumulatorów (Euro7) – Poprawki przyjęte przez Parlament Europejski w dniu 9 listopada 2023 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych i silników oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów w odniesieniu do emisji i trwałości akumulatora (Euro 7) oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 (COM(2022)0586 – C9-0375/2022 – 2022/0365 COD - Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie (08.05.2024)

    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/1257 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych i silników oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do takich pojazdów, w odniesieniu do emisji i trwałości akumulatora (Euro 7), zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 595/2009, rozporządzenie Komisji (UE) nr 582/2011, rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1151, rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2400 oraz rozporządzenie Komisji (UE) 2022/1362 (08.05.2024)