Dyrektywa w sprawie ograniczenia emisji ze średnich obiektów energetycznego spalania

28 listopada 2015 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej L313 opublikowana została Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2015/2193 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza ze średnich obiektów energetycznego spalania.

Jako jeden z argumentów uzasadniających potrzebę uregulowania emisji z obiektów spalania paliw o średniej mocy wskazano ich coraz większy udział w zanieczyszczeniu powietrza, przede wszystkim ze względu na wzrost wykorzystania biomasy jako paliwa w wyniku stosowania polityki klimatyczno-energetycznej.

Dyrektywa określa dopuszczalne wielkości emisji dwutlenku siarki (SO₂), tlenków azotu (NO_x) i pyłu dla obiektów energetycznego spalania o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW (dalej zwane „obiektami”) oraz nowych obiektów o mocy równej lub przekraczającej 50 MW, wynikającej z połączenia obiektów mniejszych, za wyjątkiem obiektów objęty zakresem stosowania rozdziału III dyrektywy 2010/75/UE, dla których:

• gazy odlotowe są odprowadzane przez wspólny komin, lub

• w ocenie właściwego organu, przy uwzględnieniu czynników technicznych i ekonomicznych, gazy odlotowe mogłyby być odprowadzane przez wspólny komin.

Rodzaje źródeł, wobec których nie stosuje się przepisów dyrektywy wyszczególniono w art. 2.2, między innymi:

• obiektów, w których gazowe produkty spalania wykorzystywane są do bezpośredniego ogrzewania, suszenia lub dowolnej innej obróbki przedmiotów lub materiałów,

• obiektów, w których gazowe produkty spalania wykorzystywane są bezpośrednio w gazowym ogrzewaniu pomieszczeń w celu poprawy warunków pracy,

• obiektów oczyszczania gazów odlotowych przeznaczonych do oczyszczania gazów odlotowych pochodzących z procesów przemysłowych przez spalanie i które nie są eksploatowane jako niezależne obiekty energetycznego spalania,

• reaktorów wykorzystywanych w przemyśle chemicznym,

• obiektów do działalności badawczej, działalności rozwojowej lub do testowania średnich obiektów energetycznego spalania.

Zgodnie z dyrektywą obiektem energetycznego spalania jest każde urządzenie techniczne, w którym paliwa są utleniane w celu wykorzystania wytworzonego w ten sposób ciepła. Istniejący obiekt energetycznego spalania oznacza obiekt oddany do użytkowania przed dniem 20 grudnia 2018 r. lub dla którego przed dniem 19 grudnia 2017 r. uzyskano pozwolenie na podstawie przepisów krajowych, pod warunkiem że obiekt ten został oddany do użytkowania nie później niż w dniu 20 grudnia 2018 r. Nowy obiekt energetycznego spalania oznacza obiekt inny niż istniejący.

Dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie do implementacji jej zapisów do dnia 19 grudnia 2017 r.

Dopuszczalne wielkości emisji

Od dnia 20.12.2018 r. emisje do powietrza SO₂, NO_x i pyłu z obiektów nowych nie mogą przekraczać emisji określonych w załączniku II dyrektywy, część 2, to jest:

Dopuszczalne wielkości emisji (mg/Nm³) dla obiektów nowych, innych niż silniki i turbiny gazowe – część 2 tabela 1

Zanieczyszczenie	Biomasa stała	Inne paliwa stałe	Olej napędowy	Paliwa ciekłe inne niż olej napędowy	Gaz ziemny	Paliwa gazowe inne niż gaz ziemny
SO2	200 1	400	–	350 2	–	35 3, 4
NOx	300 5	300 5	200	300 6	100	200
Pył	20 7	20 7	–	20 8	–	–

Dopuszczalne wielkości emisji określa się w temperaturze 273,15 K, przy ciśnieniu 101,3 kPa i po korekcie uwzględniającej zawartość pary wodnej w gazach odlotowych, przy znormalizowanej zawartości O₂ wynoszącej 6 % dla obiektów stosujących paliwa stałe, 3 % dla obiektów wykorzystujących paliwa ciekłe i gazowe innych niż silniki i turbiny gazowe.
1. Wielkość nie ma zastosowania do obiektów opalanych wyłącznie drewnianą biomasą stałą.
2. Do dnia 01.01.2025 r. – 1700 mg/Nm³ dla obiektów należących do małych systemów wydzielonych (SIS) lub mikrosystemów wydzielonych (MIS).
3. 400 mg/Nm³ dla niskokalorycznych gazów koksowniczych i 200 mg/Nm³ dla niskokalorycznych gazów wielkopiecowych w hutnictwie żelaza i stali.
4. 100 mg/Nm³ w przypadku biogazu.
5. 500 mg/Nm³ dla obiektów o całkowitej nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i nie większej niż 5 MW.
6. Do dnia 01.01.2025 r. – 450 mg/Nm³ w przypadku spalania ciężkiego oleju opałowego zawierającego od 0,2 % do 0,3 % N oraz 360 mg/Nm³ w przypadku spalania ciężkiego oleju opałowego zawierającego mniej niż 0,2 % N w odniesieniu do obiektów należących do SIS lub MIS.
7. 50 mg/Nm³ dla obiektów o całkowitej nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i nie większej niż 5 MW oraz 30 mg/Nm³ dla obiektów o całkowitej nominalnej mocy cieplnej większej niż 5 MW i nie większej niż 20 MW.
8. 50 mg/Nm³ dla obiektów o całkowitej nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i nie większej niż 5 MW.

Dopuszczalne wielkości emisji (mg/Nm³) dla nowych silników i turbin gazowych – część 2 tabela 2

Zanieczyszczenie	Rodzaj obiektu	Olej napędowy	Paliwa ciekłe inne niż olej napędowy	Gaz ziemny	Paliwa gazowe inne niż gaz ziemny
SO2	Silniki i turbiny gazowe	–	120 1	–	15 2
NOx	Silniki 3, 4	190 5	190 5, 6	95 7	190
	Turbiny gazowe 8	75	75 9	50	75
Pył	Silniki i turbiny gazowe	–	10 10, 11	–	–

Dopuszczalne wielkości emisji określa się w temperaturze 273,15 K, przy ciśnieniu 101,3 kPa i po korekcie uwzględniającej zawartość pary wodnej w gazach odlotowych, przy znormalizowanej zawartości O₂ wynoszącej 15 % dla silników i turbin gazowych.
1. Do dnia 01.01.2025 r. – 590 mg/Nm³ dla silników Diesla należących do SIS lub MIS.
2. 40 mg/Nm³ dla biogazu.
3. Silniki o czasie funkcjonowania od 500 do 1 500 godzin w ciągu roku mogą zostać zwolnione z obowiązku przestrzegania tych dopuszczalnych wielkości emisji, jeżeli zastosowano w nich pierwotne środki ograniczenia emisji NOx oraz jeżeli spełniają dopuszczalne wielkości emisji określone w przypisie 4.
4. Do dnia 01.01. 2025 r. w SIS i MIS – 1 850 mg/Nm³ dla silników dwupaliwowych w trybie zasilania paliwem ciekłym i 380 mg/Nm³ w trybie zasilania paliwem gazowym; 1 300 mg/Nm³ dla silników Diesla o prędkości obrotowej ≤ 1 200 obr./min i całkowitej nominalnej mocy cieplnej nie większej niż 20 MW i 1 850 mg/Nm³ dla silników Diesla o całkowitej nominalnej mocy cieplnej większej niż 20 MW; 750 mg/Nm³ dla silników Diesla o prędkości obrotowej > 1 200 obr./min.
5. 225 mg/Nm³ dla silników dwupaliwowych w trybie zasilania paliwem ciekłym.
6. 225 mg/Nm³ dla silników Diesla o całkowitej nominalnej mocy cieplnej nie większej niż 20 MW i prędkości obrotowej ≤ 1 200 obr./min.
7. 190 mg/Nm³ dla silników dwupaliwowych w trybie zasilania paliwem gazowym.
8. Zastosowanie jedynie powyżej 70 % obciążenia.
9. Do dnia 01.01.2025 r. – 550 mg/Nm³ dla obiektów należących do SIS lub MIS.
10. Do dnia 01.01.2025 r. – 75 mg/Nm³ dla silników Diesla należących do SIS lub MIS.
11. 20 mg/Nm³ dla obiektów o całkowitej nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i nie większej niż 5 MW.

Od dnia 01.01.2025 r. emisje SO₂, NO_x i pyłu z istniejącego obiektu o nominalnej mocy cieplnej większej niż 5 MW nie mogą przekraczać emisji określonych w załączniku II dyrektywy, część 1 tabela 2 i 3, to jest:

Dopuszczalne wielkości emisji (mg/Nm³) dla obiektów istniejących, o nominalnej mocy cieplnej większej niż 5 MW, innych niż silniki i turbiny gazowe – część 1 tabela 2

Zanieczyszczenie	Biomasa stała	Inne paliwa stałe	Olej napędowy	Paliwa ciekłe inne niż olej napędowy	Gaz ziemny	Paliwa gazowe inne niż gaz ziemny
SO2	200 1, 2	400 3	–	350 4	–	35 5, 6
NOx	650	650	200	650	200	250
Pył	30 7	30 7	–	30	–	–

Dopuszczalne wielkości emisji określa się w temperaturze 273,15 K, przy ciśnieniu 101,3 kPa i po korekcie uwzględniającej zawartość pary wodnej w gazach odlotowych, przy znormalizowanej zawartości O₂ wynoszącej 6 % dla obiektów stosujących paliwa stałe, 3 % dla obiektów wykorzystujących paliwa ciekłe i gazowe innych niż silniki i turbiny gazowe.
1. Wielkość nie ma zastosowania do obiektów opalanych wyłącznie drewnianą biomasą stałą.
2. 300 mg/Nm³ w przypadku obiektów opalanych słomą.
3. 1 100 mg/Nm³ w przypadku obiektów o nominalnej mocy cieplnej większej niż 5 MW i nie większej niż 20 MW.
4. Do dnia 01.01.2030 r. – 850 mg/Nm ³ dla obiektów o nominalnej mocy cieplnej większej niż 5 MW i nie większej niż 20 MW, opalanych ciężkim olejem opałowym.
5. 400 mg/Nm³ dla niskokalorycznych gazów koksowniczych i 200 mg/Nm³ dla niskokalorycznych gazów wielkopiecowych w hutnictwie żelaza i stali.
6. 170 mg/Nm³ dla biogazu.
7. 50 mg/Nm³ w przypadku obiektów o nominalnej mocy cieplnej większej niż 5 MW i nie większej niż 20 MW.

Dopuszczalne wielkości emisji (mg/Nm³) dla istniejących silników i turbin gazowych – część 1 tabela 3

Zanieczyszczenie	Rodzaj obiektu	Olej napędowy	Paliwa ciekłe inne niż olej napędowy	Gaz ziemny	Paliwa gazowe inne niż gaz ziemny
SO2	Silniki i turbiny gazowe	–	120	–	15 1, 2
NOx	Silniki	190 3, 4	190 3, 5	190 6	190 6
	Turbiny gazowe 7	200	200	150	200
Pył	Silniki i turbiny gazowe	–	10 8	–	–

Dopuszczalne wielkości emisji określa się w temperaturze 273,15 K, przy ciśnieniu 101,3 kPa i po korekcie uwzględniającej zawartość pary wodnej w gazach odlotowych, przy znormalizowanej zawartości O₂ wynoszącej 15 % dla silników i turbin gazowych.
1. 60 mg/Nm³ w przypadku biogazu.
2. 130 mg/Nm³ w przypadku niskokalorycznych gazów koksowniczych i 65 mg/Nm³ w przypadku niskokalorycznych gazów wielkopiecowych w hutnictwie żelaza i stali.
3. 1 850 mg/Nm³ w następujących przypadkach: I - dla silników Diesla, których budowę rozpoczęto przed dniem 18.05.2006 r.; II - dla silników dwupaliwowych w trybie zasilania paliwem ciekłym.
4. 250 mg/Nm³ w przypadku silników o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i nie większej niż 5 MW.
5. 250 mg/Nm³ w przypadku silników o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i nie większej niż 5 MW; 225 mg/Nm³ w przypadku silników o nominalnej mocy cieplnej większej niż 5 MW i nie większej niż 20 MW.
6. 380 mg/Nm³ dla silników dwupaliwowych w trybie zasilania paliwem gazowym.
7. Zastosowanie jedynie powyżej 70 % obciążenia.
8. 20 mg/Nm³ w przypadku obiektów o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i nie większej niż 20 MW.

Od dnia 01.01.2030 r. emisje SO₂, NO_x i pyłu z istniejącego obiektu o nominalnej mocy cieplnej nie większej niż 5 MW nie mogą przekraczać emisji określonych w załączniku II część 1 tabela 1 i 3, to jest:

Dopuszczalne wielkości emisji (mg/Nm³) dla obiektów istniejących, o nominalnej mocy cieplnej nie większej niż 5 MW, innych niż silniki i turbiny gazowe – część 1 tabela 1

Zanieczyszczenie	Biomasa stała	Inne paliwa stałe	Olej napędowy	Paliwa ciekłe inne niż olej napędowy	Gaz ziemny	Paliwa gazowe inne niż gaz ziemny
SO2	200 1, 2	1 100	–	350	–	200 3
NOx	650	650	200	650	250	250
Pył	50	50	–	50	–	–

Dopuszczalne wielkości emisji określa się w temperaturze 273,15 K, przy ciśnieniu 101,3 kPa i po korekcie uwzględniającej zawartość pary wodnej w gazach odlotowych, przy znormalizowanej zawartości O₂ wynoszącej 6 % dla obiektów stosujących paliwa stałe, 3 % dla obiektów wykorzystujących paliwa ciekłe i gazowe innych niż silniki i turbiny gazowe.
1. Wielkość nie ma zastosowania do obiektów opalanych wyłącznie drewnianą biomasą stałą.
2. 300 mg/Nm³ w przypadku obiektów opalanych słomą.
3. 400 mg/Nm³ w przypadku niskokalorycznych gazów koksowniczych w hutnictwie żelaza i stali.

Tabelę określającą emisje dopuszczalne z silników i turbin przedstawiono w części dotyczącej obiektów o mocy cieplnej większej od 5 MW.

Od przedstawionych powyżej dopuszczalnych wartości emisji przewidziano szereg odstępstw i zwolnień, wyszczególnionych w art. 6 dyrektywy.

W obecnym kształcie dyrektywy nie określono emisji dopuszczalnych tlenku węgla (CO). Zgodnie z art. 12.2 dyrektywy do dnia 01.01.2023 r. Komisja oceni, czy w przypadku niektórych lub wszystkich rodzajów średnich obiektów energetycznego spalania istnieje potrzeba uregulowania emisji CO. Kolejne przeglądy będą prowadzone co 10 lat i obejmą ocenę zasadności wprowadzenia bardziej rygorystycznych dopuszczalnych wielkości emisji, zwłaszcza w odniesieniu do obiektów nowych.

Pomiary emisji i monitorowanie pracy urządzeń ochronnych

Podstawowy zakres monitoringu obejmuje pomiary emisji wykonywane z częstością:

• raz na trzy lata w przypadku obiektów o nominalnej mocy cieplnej nie większej niż 20 MW,

• raz w roku w przypadku obiektów o nominalnej mocy cieplnej większej niż 20 MW.

W dyrektywie przewidziano również alternatywny sposób określania częstości pomiarów (załącznik III, część 1, punkt 1). Przewidziano również możliwość określenia przez państwo członkowskie obowiązku prowadzenia pomiarów ciągłych. Zakres substancji objętych obowiązkowym monitoringiem obejmuje zanieczyszczenia, dla których określono dla danego źródła wielkości emisji dopuszczalnych oraz każdorazowo tlenek węgla.

W przypadku zastosowania urządzeń oczyszczających spaliny w celu dotrzymania emisji dopuszczalnych, operator będzie zobowiązany do przechowywania zapisów lub informacji wykazujących rzeczywiste ciągłe funkcjonowanie takich urządzeń. Ogólne zasady nadzoru nad urządzeniami ochronnymi oraz wzory list kontrolnych przedstawiamy w dziale Obliczenia emisji w artykule Nadzór nad urządzeniami ochronnymi.

Obowiązek prowadzenia zapisów z nadzoru nad urządzeniami służącymi do wtórnej redukcji emisji dotyczy również każdej ich niesprawności lub awarii, stając się równie ważnym aspektem nadzoru nad instalacją jak rodzaj i ilość wykorzystanych paliw lub pomiary emisji.

Na uwagę zasługuje również wskazanie w dyrektywie na potrzebę zmniejszenia obciążenia nakładanego na małe i średnie przedsiębiorstwa eksploatujące średnie obiekty energetycznego spalania, zgodnie z którym należy zapewnić proporcjonalność obowiązków administracyjnych operatorów, które dotyczą informowania, monitorowania i sprawozdawczości, i unikać ich powielania, zapewniający przy tym, by obowiązki te umożliwiały właściwemu organowi przeprowadzenie skutecznej weryfikacji zgodności.

Efektywność energetyczna

Zgodnie z art. 12.1 do dnia 01.01.2020 r. Komisja dokona przeglądu postępów w dziedzinie efektywności energetycznej w średnich obiektach i oceni korzyści z wprowadzenia minimalnych norm efektywności energetycznej zgodnie z najlepszymi dostępnymi technikami (BAT).

Dyrektywa dostępna jest na stronie:

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=OJ:L:2015:313:TOC