Prawo – opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza

    >>> najbliższe szkolenie: Specjalista ds. Emisji   21-22.06.2022

    Przedstawione w poniższej tabeli stawki opłat uwzględniają:

    • Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 października 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022 (M. P. poz. 960),
    • Obwieszczenie Ministra Klimatu z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M. P. poz. 961),
    • Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M. P. poz. 866),
    • Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 3 października 2018 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2019 (M. P. poz. 1038),
    • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. poz. 2490),
    • Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 31 sierpnia 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2018 (M. P. poz. 875),
    • Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2017 (M. P. poz. 718),
    • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. poz. 1875).

    Zestawienie wszystkich stawek opłat za emisję substancji do powietrza wraz z komentarzem do rozporządzeń przedstawiamy w dziale Opłaty, w zakładce Zmiany stawek opłat.

    Obowiązek ponoszenia opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza został zapisany w art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Opłata może zostać wniesiona na podstawie:

    • art. 284 ust. 1, zgodnie z którym podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego za dany rok kalendarzowy w terminie ustalonym w art. 285 ust. 2, to jest do dnia 31 marca następnego roku,

    • art. 288 ust. 1, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska, będąc do tego obowiązanym:

    1) nie przedłożył wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1 – marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska;

    2) przedłożył wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, ale zamieścił w nim informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia – marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu.

    W przypadku nieprawidłowego naliczenia opłaty na podstawie art. 284, marszałek województwa dokonuje jej weryfikacji. Opis sytuacji takiej zawiera orzeczenie NSA z dnia 6 lutego 2014 r. (II OSK 2136/12), według którego „w toku postępowania administracyjnego zasadnie podniesiono, że w świetle danych wykazanych w sprawozdaniu PRTR w okresie, za który należna była opłata, skarżąca wyemitowała więcej rodzajów zanieczyszczeń, aniżeli wynika to z wykazu sporządzonego na podstawie art. 286 ust. 1 ustawy. W takiej sytuacji w myśl art. 288 ust. 2 ustawy marszałek województwa ma obowiązek dokonać ustaleń własnych…”. Pozostałe orzeczenia sądów w sprawach dotyczących opłat za wprowadzanie substancji do powietrza przedstawiamy w dziale Opłaty w zakładce NSA - weryfikacja opłat.

    Zgodnie z art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł. W przypadku gdy roczna wysokość opłaty z tytułu każdego z rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1 nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się także wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1.

    Zgodnie z art. 289 ust. 2 sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%.

    Zgodnie z art. 291 minister właściwy do spraw klimatu, nie później niż do dnia 31 października każdego roku, ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość stawek opłat na rok następny, uwzględniając dotychczasowe zmiany wysokości stawek oraz zasadę, o której mowa w ust. 1. Stawki opłat za korzystanie ze środowiska w roku 2022 zawiera Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 października 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022 (M. P. poz. 960). Stawki opłat za korzystanie ze środowiska w roku 2021 zawiera Obwieszczenie Ministra Klimatu z dnia 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M. P. poz. 961). Stawki opłat za korzystanie ze środowiska w roku 2020 zawiera Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M. P. poz. 866). Stawki opłat za korzystanie ze środowiska w roku 2019 zawiera Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 3 października 2018 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2019 (M. P. poz. 1038) oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. poz. 2490). Stawki opłat za korzystanie ze środowiska w roku 2018 zawiera Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 31 sierpnia 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2018 (M. P. poz. 875). Stawki opłat za korzystanie ze środowiska w roku 2017 zawiera Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2017 (M. P. poz. 718). Stawki opłat za korzystanie ze środowiska w roku 2016 zawiera Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. poz. 1875). Stawki opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2015 zawiera Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 11 sierpnia 2014 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2015 (Monitor Polski poz. 790). Stawki opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2014 zawiera Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 13 sierpnia 2013 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2014 (Monitor Polski poz. 729).

    Poniżej przedstawiamy stawki opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022, 2021, 2020, 2019, 2018, 2017, 2016 oraz lata wcześniejsze (2013-2015) dotyczące emisji substancji do powietrza. Kolorem czerwonym zaznaczono wprowadzenie stawki lub jej znaczące zwiększenie.

    Rodzaj substancji
    Jednostkowa stawka opłat [zł/kg]
    2022 2021 2020 2019
    2018
    2017
    2016
    2015
    2014
    2013
    Alkohole alifatyczne i ich pochodne
    1,41 1,36 1,33 1,31
    1,28
    1,28
    1,28
    1,28
    1,27
    1,22
    Amoniak
    0,49 0,47 0,46 0,45
    0,44
    0,44
    0,44
    0,44
    0,44
    0,42
    HCFC
    66,19 64,01 62,57 61,58
    60,37
    60,37
    60,37
    60,37
    59,83
    57,70
    Dwutlenek siarki
    0,58 0,56 0,55 0,54
    0,53
    0,53
    0,53
    0,53
    0,53
    0,51
    Dwutlenek węgla (stawka w zł/Mg)
    0,32 0,31 0,30 0,30
    0,29
    0,29
    0,29
    0,29
    0,29
    0,28
    Metan (stawka w zł/Mg)
    0,32 0,31 0,30 0,30
    0,29
    0,29
    0,29
    0,29
    0,29
    0,28
    Pierwiastki metaliczne i ich związki
    1,41 1,36 1,33 1,31
    1,28
    1,28
    1,28
    1,28
    1,27
    1,22
    Pierwiastki niemetaliczne
    1,41 1,36 1,33 1,31
    1,28
    1,28
    1,28
    1,28
    1,27
    1,22
    Podtlenek azotu (stawka w zł/Mg)
    94,36 91,26 89,21 87,81
    86,09
    86,09
    86,09
    86,09
    85,32
    82,28
    Pyły ze spalania paliw
    0,39 0,38 0,37 0,36
    0,35
    0,35
    0,35
    0,35
    0,35
    0,34
    Substancje organiczne
    7,00 6,77 6,62 6,52
    6,39
    6,39
    6,39
    6,39
    6,33
    6,10
    Tlenek węgla
    0,11 0,11 0,11 0,11
    0,11
    0,11
    0,11
    0,11
    0,11
    0,11
    Tlenki azotu (w przeliczeniu na NO2)
    0,58 0,56 0,55 0,54
    0,53
    0,53
    0,53
    0,53
    0,53
    0,51
    Węglowodory alifatyczne i ich pochodne
    0,11 0,11 0,11 0,11
    0,11
    0,11
    0,11
    0,11
    0,11
    0,11


    Stawki opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022, 2021, 2020, 2019, 2018, 2017, 2016, 2015 i lata wcześniejsze dla wszystkich 67 rodzajów substancji przedstawiamy w dziale Opłaty w zakładce Zmiany stawek opłat.

    W przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500 % za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów, zgodnie z art. 276 ust. 1 oraz 292 ustawy. Natomiast w przypadku przekroczenia określonych w pozwoleniu ilości lub rodzajów gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza na podstawie art. 298 ustawy administracyjną karę pieniężną. Podstawą stwierdzenia przez WIOŚ naruszenia mogą być zgodnie z art. 299:

    • kontrole, a w szczególności dokonane w ich trakcie pomiary lub inne środki dowodowe,

    • pomiary prowadzone przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów.

    Pozostałe zasady dotyczące postępowania w przedmiocie wymierzania kar zawierają art. 300 – 313 ustawy Prawo ochrony środowiska. Orzeczenia sądów w sprawach dotyczących opłat podwyższonych i kar przedstawiamy w dziale Opłaty w zakładkach: NSA - opłaty podwyższone oraz NSA - kary.

    Podmiot korzystający ze środowiska zgodnie z art. 277 ustawy wnosi należne kwoty na rachunek:

    • w przypadku opłat za korzystanie ze środowiska - na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska,

    • wobec opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wynikających z eksploatacji urządzeń - na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska,

    • wobec kary pieniężnej - na rachunek wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, który wydał decyzje w przedmiocie wymierzenia kary.

    Stronę zaktualizowano: 16.11.2015; 08.08.2016; 04.10.2017; 04.01.2018; 13.11.2018; 05.11.2019; 31.10.2020 r.; 27.01.2022 r.

    Aktualności
    • 16
      maj
      Stronę dotyczącą Rocznych ocen jakości powietrza uzupełniliśmy o zestawienie ocena za rok 2021. Dokumenty te będą obowiązywały do daty publikacji kolejnych ocen (za rok 2022), prawdopodobnie do końca kwietnia 2023 r. Aktualizacja rocznych ocen jakości powietrza ma szczególne znaczenie dla określania obszarów, na których uzyskanie pozwolenia emisyjnego dla instalacji nowych i istotnie zmienionych jest możliwe po przeprowadzeniu postępowania kompensacyjnego (zgodnie z art. 225 ustawy Prawo ochrony środowiska) oraz dla ustalania wartości tła zanieczyszczenia powietrza wydawanego przez wydziały regionalne GIOŚ. Adresy rocznych ocen zostały przedstawione w dziale OPERATY OCHRONY POWIETRZA, w zakładce Roczna ocena jakości powietrza za rok 2021, 2020, 2019
    • 02
      maj
      Zapraszamy na V Narodowy Kongres Biometanu, który odbędzie się 30 i 31 maja 2022 w Airport Hotel Okęcie w Warszawie. Tegoroczny Kongres będzie dotyczył perspektyw produkcji biometanu w Polsce, technicznych aspektów zatłaczania biometanu do sieci gazowej, wsparcia dla biometanu oraz potencjału „zielonego” wodoru produkowanego z biometanu. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie Organizatora – wydawcy magazynu Biomasa.pl: https://wszystkooemisjach.pl/480/v-narodowy-kongres-biometanu  
    • 07
      kwiecień
      Ruszyły zapisy na letnią edycję szkoleń z Obliczeń rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w powietrzu i Specjalisty ds. Emisji. Szczegółowe informacje o szkoleniach oraz formularze zgłoszeń dostępne są na stronach: - Specjalista ds. Emisji – szkolenie 21-22.06.2022 - Szkolenie z obliczeń rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w powietrzu - 31.05.2022 Webinarium / 01.06.2022 Warsztaty on-line
    NEWSLETTER:
    Jeśli chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach zapisz się
     
    Konferencja Biomasa i paliwa alternatywne w ciepłownictwie 13-14 października 2022
    Operat FB

    W sesji jesiennej 2022 roku odbęda się następujące szkolenia:

    - bilans LZO

    - specjalista ds. emisji

    - metodyka referencyjna obliczeń rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w powietrzu (przygotowanie dokumentacji i weryfikacja)

    Trwają prace przygotowawcze stron szkoleń i uzgodnienia terminów

    Program zwiększania kompetencji i Szkolenia zamknięte

    Warsztaty on-line

    Zobacz komunikaty JRC/ IPPC Bureau / US EPA / EEA / NIK / ETO / GDOŚ / GIOŚ / WIOŚ / IOŚ / MKiŚ:

    EPA [sprawiedliwość środowiskowa, priorytety społeczne] Awards over $225,000 to Advance Environmental Justice in Arizona (11.08.2022)

    WIOS Wrocław: Pożar w zakładzie przetwarzania odpadów koło Bolesławca (09.08.2022)

    pożar paliwa z odpadów RDF
    © WIOŚ Wrocław

    EPA [praca urządzeń ochronnych], IDEM Reach Settlement with Metalworking Lubricants Company on Clean Air Act Violations (05.08.2022)

    EEA: Exposure of agricultural area to ozone in EEA member countries (05.08.2022)

    EEA: Exposure of forest area to ozone in EEA member countries (05.08.2022)

    MKiŚ: Konsultacje Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym oraz zmieniające rozporządzenie UE 2019/942 (03.08.2022)

    EPA [tlenek etylenu] Launches Community Engagement Efforts on New Ethylene Oxide Risk Information (03.08.2022)

    GIOŚ: 1 000 000 zł kary dla właściciela składowiska odpadów w Kamieńcu (01.08.2022)

    U.S. EPA [transport] FCA US LLC Sentenced in Connection with Conspiracy to Cheat U.S. Emissions Tests (01.08.2022)

    U.S. EPA [transport] Flo~Pro Performance Exhaust and Thunder Diesel & Performance Company to Halt Sales of Illegal Vehicle Emission Control Defeat Devices and Pay a $1.6 Million Penalty (29.07.2022)

    WIOŚ Wrocław: Kontrola w zakładzie garbarskim, powodującym nieprzyjemny i uciążliwy dla okolicznych mieszkańców zapach (27.07.2022)

    EEA: EU Emissions Trading System (ETS) data viewer (27.07.2022)

    U.S. EPA [uwolnienia awaryjne] Kern County Company to pay $214K Penalty for Violations of Clean Air Act, Emergency Notification Requirements (27.07.2022)

    ETO [zakończenie uzależnienia UE od paliw kopalnych i szybkie przejście na czystą energię] Opinion 04/2022 (26.07.2022)

    U.S. EPA [pochodnie] LyondellBasell Companies Agree to Reduce Air Pollution at Chemical Plant in Morris, Illinois (25.07.2022)

    GIOŚ: Nowa stacja monitoringu powietrza w Zielonej Górze (25.07.2022)

    EPA [nieszczelności instalacji], Justice Department, and State of Colorado settlement with DCP Operating Company LP Resolves Clean Air Act Violations at natural gas plants in Colorado Agreement reflects joint efforts to reduce harmful air pollution in Colorado communities (25.07.2022)

    ETO: Opinion 03/2022 concerning the Commission’s proposal for a Council Regulation on the methods and procedurę for making available own resources based on the Emissions Trading System, the Carbon Border Adjustment Mechanism and reallocated profits, and on the measures to meet cash requirements (15.07.2022)

    Zobacz bieżące artykuły w Atmospheric Environment:

    Characteris- tics, sources, and health risks of trace metals in PM2.5

    Modelling the impact on mortality of using portable air purifiers to reduce PM2.5 in UK homes OPEN ACCESS

    Emissions of condensable organic aerosols from stationary combustion sources over Japan

    Factors affecting occupational black carbon exposure in enclosed railway stations OPEN ACCESS

    Zobacz EUR-Lex:

    Rozporządzenie Komisji (UE) 2022/1379 z dnia 5 lipca 2022 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2017/2400 w odniesieniu do określania emisji CO2 i zużycia paliwa przez średnie i ciężkie samochody ciężarowe oraz ciężkie autobusy oraz w celu uwzględnienia pojazdów elektrycznych i innych nowych technologii (12.08.2022)

    Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/1362 z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 595/2009 w odniesieniu do parametrów przyczep do pojazdów ciężarowych w zakresie ich wpływu na emisję CO2, zużycie paliwa, zużycie energii i bezemisyjny zasięg pojazdów silnikowych oraz w sprawie zmiany rozporządzenia wykonawczego (UE) 2020/683 (05.08.2022)

    Decyzja Urzędu Nadzoru EFTA nr 10/22/COL z dnia 26 stycznia 2022 r. uzupełniająca Wytyczne w sprawie niektórych środków pomocy państwa w kontekście systemu handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych po 2021 r. 2022/1353 (04.08.2022)

    Sprostowanie do rozporządzenia Komisji (UE) 2017/1505 z dnia 28 sierpnia 2017 r. zmieniającego załączniki I, II i III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS)  Dz.U. L 222 z 29.8.2017 (04.08.2022)

    Sprostowanie do rozporządzenia Komisji (UE) 2018/2026 z dnia 19 grudnia 2018 r. zmieniającego załącznik IV do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) Dz.U. L 325 z 20.12.2018  (04.08.2022)

    Sprawa T-92/21: Wyrok Sądu z dnia 8 czerwca 2022 r. – Darment/Komisja [Środowisko naturalne – Rozporządzenie (UE) nr 517/2014 – Fluorowane gazy cieplarniane – Elektroniczny rejestr kontyngentów na wprowadzanie do obrotu wodorofluorowęglowodorów – Decyzja o wpisaniu – Zezwolenie na użycie kontyngentu – Wykonanie wyroku Sądu – Zasada dobrej administracji (01.08.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Jakie warunki są niezbędne do społecznej akceptacji transformacji energetycznej i przejścia na gospodarkę niskoemisyjną?”(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji francuskiej w Radzie UE (29.07.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Strategia UE na rzecz ochrony gleb 2030 – Korzyści ze zdrowych gleb dla ludzi, żywności, przyrody i klimatu (29.07.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Gotowi na 55" osiągnięcie unijnego celu klimatycznego na 2030 r. w drodze do neutralności klimatycznej (18.07.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Plan działania UE na rzecz eliminacji zanieczyszczeń wody, powietrza i gleby (13.07.2022)

    Sprostowanie do decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2022/716 z dnia 6 maja 2022 r. w sprawie zatwierdzenia jako technologii innowacyjnej, na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/631, inteligentnego podgrzewacza oleju napędowego do stosowania w konwencjonalnych silnikach spalinowych oraz niektórych hybrydowych samochodach osobowych z napędem elektrycznym i lekkich pojazdach użytkowych (07.07.2022)

    Wyrok TSUE z dnia 12 maja 2022 r. – Komisja Europejska/Republika Włoska [Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Środowisko naturalne – Dyrektywa 2008/50/WE – Jakość otaczającego powietrza – Artykuł 13 ust. 1 i załącznik XI – Systematyczne i trwałe przekroczenie wartości dopuszczalnych dla dwutlenku azotu (NO2) w określonych strefach i aglomeracjach włoskich – Artykuł 23 ust. 1 – Załącznik XV – „Jak najkrótszy” okres przekroczenia – Odpowiednie środki (04.07.2022)

    Wyrok TSUE z dnia 12 maja 2022 r. – Komisja Europejska/Republika Bułgarii [Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Środowisko naturalne – Dyrektywa 2008/50/WE – Jakość otaczającego powietrza – Artykuł 13 ust. 1 i załącznik XI – Systematyczne i trwałe przekraczanie wartości dopuszczalnych dla dwutlenku siarki (SO2) w strefie BG0006 (południowo-wschodniej), Bułgaria – Artykuł 23 ust. 1 i załącznik XV – „Jak najkrótszy” okres przekroczenia – Odpowiednie działania (04.07.2022)