Tło zanieczyszczenia powietrza (aktualny stan jakości powietrza)

    Na tej stronie prezentujemy najważniejsze zagadnienia dotyczące tła zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, w tym aktualność informacji z GIOŚ, zakres związków i sposób postępowania w razie braku niektórych substancji, optymalizację pracy przy uwzględnianiu tła w modelowaniu stężeń imisyjnych.

    Termin ważności

    We wcześniejszych latach w różnych województwach otrzymywaliśmy zaktualizowane dane o tle zanieczyszczenia powietrza w różnych terminach po zakończeniu roku kalendarzowego (w pierwszych tygodniach stycznia, po dłuższym czasie lub dopiero po opublikowaniu rocznych ocen jakości powietrza). Z doświadczenia roku 2022 wynika, że termin aktualizacji informacji o tle został ujednolicony dla wszystkich Regionalnych Wydziałów Monitoringu Środowiska GIOŚ. Zgodnie z aktualną informacją GIOŚ (pismo z dnia 29.08.2022 r.) „Aktualny stan jakości powietrza (tło substancji) określany jest na podstawie ostatniej rocznej oceny jakości powietrza wykonanej przez GIOŚ dla danego województwa […] Na przykład w roku 2022 wojewódzkie oceny jakości powietrza za rok 2021 zostały wykonane do dnia 30 kwietnia 2022 r. i po tym terminie rozkłady stężeń, opracowane do ocen poszczególnych substancji, są podstawą przygotowania i udostępniania informacji o tle substancji w powietrzu. Informacje te będą aktualne do czasu wykonania kolejnej rocznej oceny jakości powietrza, czyli oceny za rok 2022. Zatem w okresie od 1 maja 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. aktualny stan jakości powietrza (tło substancji) określany jest na podstawie wyników oceny jakości powietrza za rok 2021.”

    Zapewnienie aktualności danych o tle w przewidywalnym terminie ma szczególne znaczenie dla postępowań administracyjnych dotyczących decyzji środowiskowych oraz pozwoleń na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, pozwoleń zintegrowanych i zgłoszeń instalacji. Dzięki przyjętemu rozwiązaniu znika obszar niepewności dotyczący aktualności tła i potrzeba wezwania do jego wyjaśnienia.

    Aktualność rocznych ocen jakości powietrza można sprawdzić na stronie GIOŚ/Publikacje/Roczna ocena… lub na stronie portalu wszystkooemisjach.pl Roczna ocena jakości powietrza za rok 2021, 2020, 2019

    Zakres substancji

    Podstawą określenia tła przez GIOŚ jest punkt 1.1 referencyjnej metodyki modelowania poziomów substancji w powietrzu, zawartej w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. 2010 Nr 16 poz. 87), zgodnie z którym:

    -    tło substancji, dla których są określone dopuszczalne poziomy w powietrzu, stanowi aktualny stan jakości powietrza określony przez właściwy inspektorat ochrony środowiska jako stężenie uśrednione dla roku

    -    dla pozostałych substancji tło uwzględnia się w wysokości 10 % wartości odniesienia uśrednionej dla roku

    -    tło opadu substancji pyłowej uwzględnia się w wysokości 10 % wartości odniesienia opadu substancji pyłowej

    W teorii ww. regulacja wydaje się prosta do zastosowania. Dla związków o określonych poziomach dopuszczalnych tło zanieczyszczenia powietrza podaje GIOŚ. Dla pozostałych należy przyjąć 10 % wartości odniesienia dla roku. W praktyce często jednak nie udaje się tego zrealizować.

    Zgodnie z zapisem punktu 1.1 aktualny stan jakości powietrza powinien zostać określony przez GIOŚ dla związków wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 września 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (t.j. Dz.U. 2021 poz. 845), zatytułowanym Poziomy dopuszczalne dla niektórych substancji w powietrzu […], czyli dla następujących związków:

    -    benzenu

    -    dwutlenku azotu

    -    tlenków azotu w przeliczeniu na dwutlenek azotu

    -    dwutlenku siarki

    -    ołowiu i jego związków w pyle zawieszonym PM10

    -    PM2,5

    -    PM10

    Dyskusyjne, ale nie problematyczne w postępowaniach administracyjnosadowych jest określanie tła dla tlenku węgla. Został bowiem dla tego związku określony poziom dopuszczalny, ale nie dla roku. Nie ma to większego znaczenia, ponieważ nie ma również normatywu jakości powietrza dla roku wyrażonego wartością odniesienia. Problematyczne może być nieokreślenie przez niektóre wydziały GIOŚ tła zanieczyszczenia powietrza dla NOx. Część wydziałów udziela informacji o NOx, jeżeli uwzględnimy ten związek we wniosku (na standardowym formularzu wystarczy samodzielnie dodać pole NOx). Poniżej przedstawiamy fragmenty oryginalnych odpowiedzi GIOŚ z różnych województw, pokazujące różnice pomiędzy tłem NOx i NO2:

    aktualny stan zanieczyszczenia powietrza

    Jeżeli we wniosku o udzielenie informacji spełniliśmy obowiązek wynikający z ww. punktu 1.1 (we wniosku o udostępnienie informacji było zawarte żądanie podania tła dla NOx w przeliczeniu na NO2) oraz nie uzyskaliśmy odpowiedzi z GIOŚ, do określenia tła dla NOx możemy wykorzystać informację o stężeniu NO2. Niedopuszczalne jest natomiast zignorowanie informacji o tle NO2 i przyjęcie tła dla NOx według ogólnej zasady 10 % poziomu dopuszczalnego. Konieczne jest uwzględnienie oczywistego warunku logicznego „jeżeli tło zanieczyszczenia powietrza NO2 ma pewną wartość, to tło sumy NO2 i NO (czyli tlenków azotu) nie może mieć niższej wartości”, na przykład:

    -    otrzymaliśmy informację z GIOŚ o tle NO2 na poziomie 20 µg/m3

    -    nie otrzymaliśmy informacji o tle NOx

    -    tło zanieczyszczenia powietrza NOx nie może wynosić 10 % z 30 µg/m3, czyli 3 µg/m3, ponieważ tło samego dwutlenku azotu, który stanowi jeden ze składników NOx wynosi 20 µg/m3

    Oprócz oczywistego warunku logicznego zastosowanie ogólnej zasady 10 % poziomu dopuszczalnego nie odpowiada interpretacji językowej punktu 1.1, który w zakresie zasady 10 % odwołuje się wyłącznie do wartości odniesienia, a przywołana wartość 30 µg/m3 jest poziomem dopuszczalnym, a nie wartością odniesienia.

    Rozporządzenie w sprawie wartości odniesienia nie daje nam również podstaw do samodzielnego oszacowania tła zanieczyszczenia powietrza NOx na wyższym poziomie niż NO2. Chociaż różnice pomiędzy stężeniami NO2 i NOx możemy obserwować na każdej stacji monitoringowej (w zależności od odległości stacji od źródeł emisji są one większe lub mniejsze, ale zawsze mają wartość większą od zera, co oznacza, że w powietrzu tlenków azotu jest więcej niż dwutlenku azotu), nie wolno nam tej różnicy dodać do poziomu NO2. Wiążącą moc dla postępowania administracyjnego ma wyłącznie informacja uzyskana z GIOŚ (aktualny stan jakości powietrza).

    Znaczenie zmiany tła dla oceny wyników modelowania i optymalizacja pracy w Operacie FB

    Dla użytkowników programu obliczeniowego Operat FB ważna może być informacja o zasadach dokonywania w programie oceny wartości odniesienia (różnicy pomiędzy wartością dopuszczalną i tłem zanieczyszczenia). Dane o tle zanieczyszczenia powietrza są całkowicie niezależne od wyników obliczeń, co oznacza, że po zmianie danych o tle nie ma potrzeby wykonywania ponownych obliczeń. Program dokonuje jedynie ponownej oceny uzyskanych wcześniej wyników ze zaktualizowanymi wartościami dyspozycyjnymi.

    Pracę przy wprowadzaniu danych do programu optymalizujemy w dwóch krokach:

    •    krok I: wybieramy funkcję „Oblicz z Da”. Program obliczy tło zanieczyszczenia powietrza dla wszystkich związków na poziomie 10 % wartości odniesienia określonej dla roku i poziomów dopuszczalnych (NOx, PM2,5), a dla tlenku węgla przyjmie wartość 0:

    tło zanieczyszczenia powietrza

    •    krok II: wpisujemy wartości tła związków, dla których otrzymaliśmy informację z GIOŚ

    tło zanieczyszczenia powietrza w Polsce

    Aktualności
    • 20
      wrzesień
      W dziale OPERATY OCHRONY POWIETRZA zamieściliśmy nową stronę, na której opisujemy kluczowe zagadnienia w zakresie tła zanieczyszczenia powietrza. W rozdziale pt. Termin ważności opisaliśmy ujednoliconą dla wszystkich regionalnych wydziałów GIOŚ zasadę obowiązywania wydanych informacji o aktualnym stanie jakości powietrza do czasu opracowania kolejnej rocznej oceny jakości powietrza (w praktyce do 30 kwietnia). W rozdziale pt. Zakres substancji opisaliśmy związki, dla których w informacjach GIOŚ powinny znaleźć się stężenia średnioroczne oraz sposób postępowania w razie braku niektórych z nich. Rozdział pt. Znaczenie zmiany tła dla oceny wyników modelowania i optymalizacja pracy w Operacie FB zawiera natomiast praktyczne wskazów dla autorów opracowań, którzy korzystają z tego oprogramowania. Strona dostępna jest pod adresem https://wszystkooemisjach.pl/487/tlo-zanieczyszczenia-powietrza-aktualny-stan-jakosci-powietrza
    • 12
      wrzesień
      W Monitorze Polski opublikowane zostało obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska zawierające wykaz aglomeracji i miast o liczbie mieszkańców większej niż 100.000, dla których dokonuje się porównania wskaźnika średniego narażenia na pył zawieszony PM2,5 względem dozwolonego pułapu stężenia ekspozycji. Aktualne wyniki oceny (za rok 2021) dodaliśmy do strony Wskaźniki średniego narażenia na pył PM2,5 w miastach Polski, która zawiera zestawienie ocen od roku 2012.
    • 16
      sierpień
      Zapraszamy na IV edycję Konferencji „Biomasa i paliwa alternatywne w ciepłownictwie”, która odbędzie się 13-14 października w Airport Hotel Okęcie w Warszawie. Jesienna edycja Konferencji będzie koncentrowała uwagę na wzroście wykorzystania biomasy w elektrowniach i ciepłowniach w kontekście decyzji Komisji Przemysłu Badań i Energii (ITRE) Parlamentu UE z 13 lipca 2022, zgodnie z którą udział energii z OZE w końcowym zużyciu energii w UE ma wzrosnąć do 2030 roku do 45%. Wśród tematów znajdzie się również: • Dekarbonizacja systemów ciepłowniczych z wykorzystaniem biometanu i wodoru • Nowe inwestycje w RDF – przegląd rynku • Biomasa w ciepłownictwie – szanse i ograniczenia Szczegółowe informacje oraz link do rezerwacji miejsc zamieściliśmy na stronie Biomasa i paliwa alternatywne w ciepłownictwie Konferencja 2022 (październik IV edycja)
    NEWSLETTER:
    Jeśli chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach zapisz się
     
    Operat FB
    Konferencja PPLNG i bioLNG 2022
    Konferencja Biomasa i paliwa alternatywne w ciepłownictwie 13-14 października 2022

    W sesji jesiennej 2022 roku odbęda się następujące szkolenia:

    - bilans LZO

    - specjalista ds. emisji

    - metodyka referencyjna obliczeń rozprzestrzeniania zanieczyszczeń w powietrzu (przygotowanie dokumentacji i weryfikacja)

    Trwają prace przygotowawcze stron szkoleń i uzgodnienia terminów

    Program zwiększania kompetencji i Szkolenia zamknięte

    Warsztaty on-line

    Zobacz komunikaty JRC/ IPPC Bureau / US EPA / EEA / NIK / ETO / GDOŚ / GIOŚ / WIOŚ / IOŚ / MKiŚ:

    EPA [sprawiedliwość środowiskowa] Launches New National Office Dedicated to Advancing Environmental Justice and Civil Rights (24.09.2022)

    WIOŚ Wrocław: Odory – analiza uciążliwości w Świdnicy za pomocą aplikacji  Odor Field Control (23.09.2022)

    odory uciążliwość odorowa
    © WIOŚ Wrocław

    U.S. EPA [nieszczelności instalacji] Reaches Settlement with Petrochemical Producer Altivia on Clean Air Act Violations in Ohio (23.09.2022)

    Ekoportal: Ruszyła rekrutacja uczestników na warsztaty z udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie (22.09.2022)

    EPA [powietrze wewnątrz pomieszczeń] Honors 17 Home Builders and Raters for Providing Healthier Indoor Air (22.09.2022)

    EPA [chemikalia] settles with Transchem Inc. over violations of Toxic Substances Control Act in Carlsbad, California (22.09.2022)

    EPA’s [freony, g-gazy] GreenChill Program Celebrates 15 Years of Supporting Smart Refrigerant Management Across the Supermarket Industry (21.09.2022)

    EEA: Ozone-depleting substances 2022 (19.09.2022)

    EEA: Summer 2022: Living in a state of multiple crises (16.09.2022)

    EPA Releases Final Determinations of Attainment Status for Air Quality Standards for Smog (16.09.2022)

    EEA: Interview — Prosumers and the energy crisis: citizens contributing to Europe’s energy transition (16.09.2022)

    NIK: Dlaczego nie zwiększamy produkcji energii elektrycznej z biomasy? (15.09.2022)

    spalanie biomasy
    © NIK

    EEA: National air pollutant emissions data viewer 1990 – 2020 (15.09.2022)

    EPA [ryzyko awarii instalacji] Announces Agreement with TPC Group LLC to Correct Alleged Clean Air Act Violations at its Houston, Texas Facility (12.09.2022)

    EEA: EU and global consumption of controlled ozone-depleting substances (08.09.2022)

    EEA: Reducing greenhouse gas emissions from heavy-duty vehicles in Europe (07.09.2022)

    EEA: EU consumption of controlled ozone-depleting substances (07.09.2022)

    EPA [czasowe zawieszenie norm dla paliw] Issues Fuel Waiver for Four States Impacted by Bp Refinery Shutdown (27.08.2022)

    EPA [PFAS] Proposes Designating Certain PFAS Chemicals as Hazardous Substances Under Superfund to Protect People’s Health (26.08.2022)

    EPA [tlenek etylenu] to Host August 30 Community Meeting for Salinas, Puerto Rico Residents (26.08.2022)

    EPA [DERA] Report Highlights Significant Decline in Emissions, Improved Air Quality from Bipartisan Diesel Emissions Reduction Act (25.08.2022)

    Zobacz bieżące artykuły w Atmospheric Environment:

    Emission characteristics and formation pathways of carbonyl compounds from the combustion of biomass and their cellulose, hemicellulose, and lignin at different temperatures and oxygen concentrations

    Near-global mapping of TGM based on aircraft measurements from intercontinental flights

    PFAS concentrations and deposition in precipitation: An intensive 5-month study at National Atmospheric Deposition Program – National trends sites (NADP-NTN) across Wisconsin, USA

    Zobacz EUR-Lex:

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych zmieniającego dyrektywę (UE) 2019/1937 i uchylającego rozporządzenie (UE) nr 517/2014” (23.09.2022)   

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1005/2009” (23.09.2022)

    Ogólny unijny program działań w zakresie środowiska do 2030 r. ***I Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 10 marca 2022 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2030 r. (COM(2020)0652 – C9-0329/2020 – 2020/0300(COD)) Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 10 marca 2022 r. w celu przyjęcia decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/… w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2030 r. (09.09.2022)

    TSUE: Sprawa C-128/20: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 14 lipca 2022 r. (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Landesgericht Klagenfurt – Austria) – GSMB Invest GmbH & Co. KG/Auto Krainer GesmbH [Odesłanie prejudycjalne – Zbliżanie ustawodawstw – Rozporządzenie (WE) nr 715/2007 – Homologacja pojazdów silnikowych – Artykuł 3 pkt 10 – Artykuł 5 ust. 1 i 2 – Urządzenie ograniczające skuteczność działania – Pojazdy silnikowe – Silnik wysokoprężny – Emisje zanieczyszczeń – Układ kontroli emisji zanieczyszczeń – Oprogramowanie zintegrowane ze sterownikiem silnika – Zawór recyrkulacji spalin (zawór EGR) – Zmniejszenie emisji tlenków azotu (NOx) ograniczone przez „okno termiczne” – Zakaz stosowania urządzeń ograniczających skuteczność działania układów kontroli emisji zanieczyszczeń – Artykuł 5 ust. 2 lit. c) – Wyjątek od tego zakazu] (05.09.2022)

    TSUE: Sprawa C-134/20: Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 14 lipca 2022 r. (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Landesgericht Eisenstadt – Austria) – IR/Volkswagen AG [Odesłanie prejudycjalne – Zbliżanie ustawodawstw – Rozporządzenie (WE) nr 715/2007 – Homologacja pojazdów silnikowych – Artykuł 3 pkt 10 – Artykuł 5 ust. 1 i 2 – Urządzenie ograniczające skuteczność działania – Pojazdy silnikowe – Silnik wysokoprężny – Emisje zanieczyszczeń – Układ kontroli emisji zanieczyszczeń – Oprogramowanie zintegrowane ze sterownikiem silnika – Zawór recyrkulacji spalin (zawór EGR) – Zmniejszenie emisji tlenków azotu (NOx) ograniczone przez „okno termiczne” – Zakaz stosowania urządzeń ograniczających skuteczność działania układów kontroli emisji zanieczyszczeń – Artykuł 5 ust. 2 lit. a) – Wyjątek od tego zakazu – Dyrektywa 1999/44/WE – Sprzedaż towarów konsumpcyjnych i związane z tym gwarancje – Artykuł 3 ust. 2 – Urządzenie zainstalowane w ramach naprawy pojazdu] (05.09.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Przemysł opakowań jako sektor bezpieczny, przystępny cenowo i przyjazny dla środowiska” (26.08.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Zrównoważony obieg węgla” (26.08.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym… - Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rynków wewnętrznych gazów ze źródeł odnawialnych i gazu ziemnego oraz wodoru, Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazów odnawialnych i gazu ziemnego oraz wodoru (26.08.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Nowe unijne ramy mobilności miejskiej«” (26.08.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Sprawozdanie na temat stanu unii energetycznej na 2021 r. – przyczynianie się do realizacji Europejskiego Zielonego Ładu i odbudowy Unii na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu (26.08.2022)

    Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów - Wspólne europejskie działania w kierunku bezpiecznej i zrównoważonej energii po przystępnej cenie” (26.08.2022)