Mitygacja i ocena oddziaływania na środowisko

    mitygacja ślad węglowyOpracowany przez Ministerstwo Środowiska Poradnik przygotowania inwestycji z uwzględnieniem zmian klimatu, ich łagodzenia i przystosowania do tych zmian oraz odporności na klęski żywiołowe zawiera omówienie głównych aspektów związanych ze zmianami klimatu w kontekście obowiązkowej oceny emisji CO2 i wpływu przedsięwzięć na klimat i metod oceny odporności na potencjalne zmiany klimatu. Opracowanie jest szczególnie przydatne w przygotowaniu aplikacji o fundusze UE dla inwestycji związanych z mitygacją zmian klimatu, adaptacją i wzrostem bezpieczeństwa wobec klęsk żywiołowych. Wykorzystanie zaleceń, w szczególności sposobów prognozowania skutków ekologicznych inwestycji może wobec wielu rodzajów przedsięwzięć ułatwić ich finansowanie w perspektywie finansowej 2014-2020.

    Oprócz inwestorów, w tym beneficjentów wniosków o dofinansowanie z funduszy UE oraz instytucji i podmiotów  uczestniczących w procesie pozyskiwania środków, poradnik ma znaczenie dla organów wydających decyzję środowiskowe i organów opiniujących/uzgadniających – biorących udział w procedurze OOŚ, SOOŚ (ocena oddziaływania na środowisko,  strategiczna ocena oddziaływania na środowisko).

    Opublikowany poradnik nie stanowi źródła prawa i nie ma charakteru dokumentu wiążącego. Może natomiast ułatwić spełnienie obowiązku oceny inwestycji wobec zmian klimatu, określonego w art. 51 ust. 2 pkt 2 lit. e i art. 66 ust. 1 pkt 7 Ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz umożliwi przygotowanie na zmiany wynikające z implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE zmienionej dyrektywą nr 2014/52/UE, które na mocy ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2017 roku.

    Łagodzenie zmian klimatu (mitygacja)

    Poradnik przygotowania inwestycji z uwzględnieniem zmian klimatu, ich łagodzenia i przystosowania do tych zmian oraz odporności na klęski żywiołowe nie określa klasyfikacji przedsięwzięć pod względem emisji dwutlenku węgla, ani wymagań ograniczenia skali wpływu na klimat. Rekomenduje rozważenie w ramach analizy wariantów opcji minimalizujących emisję gazów cieplarnianych, jednak podkreśla, że nie jest to równoznaczne z wyborem wariantu o najmniejszej emisji gazów cieplarnianych. Zobowiązania podmiotu decydującego się na realizację inwestycji w zakresie emisji dwutlenku węgla reguluje kompleksowo system handlu uprawnieniami do emisji CO2 oraz wobec niektórych instalacji przepisy dotyczące najlepszych dostępnych technik BAT, z uwzględnieniem zagadnień efektywności energetycznej. W naturalny sposób, dzięki nowoczesnym technikom, znaczna część przedsięwzięć polegających na budowie nowych instalacji lub obiektów charakteryzuje wysoki poziom efektywności energetycznej i odpowiadające jej znaczne ograniczenie emisji CO2 i wpływu na klimat (mitygacja wynikająca z wysokiego poziomu techniki). Ocena oddziaływania na środowisko w zakresie rozszerzonym wobec zmian klimatu nie powinna skutkować niewspółmiernym do rodzaju i skali przedsięwzięcia zwiększeniem wymagań formalnych i utrudnieniem procesu inwestycyjnego, w szczególności wobec przedsięwzięć opartych na nowoczesnych technologiach. W poradniku podkreślono jednocześnie, że analiza wpływu przedsięwzięcia na klimat i mitygacja są jednymi z wielu zagadnień podlegających ocenie. Nie powinny tym samym pomniejszać wagi innych aspektów środowiskowych, w szczególności dogłębnej analizy bezpośredniego oddziaływania emisji, np. na stan powietrza atmosferycznego. Zauważyć należy również, że jedynie wąska grupa przedsięwzięć – ocenianych jako pojedyncze inwestycje może mieć wpływ na klimat na poziomie umożliwiającym jego ocenę. Złożony charakter fizyki i chemii atmosfery, mnogość czynników decydujących o zmianach klimatu i niedoskonałości współczesnych modeli matematycznych sprawiają, że uzyskanie wyników prognoz nie budzących wątpliwości jest praktycznie niemożliwe. Można natomiast, licząc się również z niepewnością oceny, oszacować ilość gazów cieplarnianych jaka będzie związana z przedsięwzięciem. W poradniku określono ogólną zasadę oceny emisji na wszystkich etapach „życia” przedsięwzięcia, w tym na etapie realizacji, eksploatacji i po jej zakończeniu, również związanym z rozbiórką. Wobec większości przedsięwzięć polegających na budowie instalacji wytwórczych emisja na etapie realizacji oraz po zakończeniu eksploatacji jest pomijalnie mała w stosunku do emisji towarzyszącej ich eksploatacji. W takich przypadkach pominięcie tych etapów i staranne obliczenia emisji związanej z eksploatacją zapewniają ograniczenie niepewności całkowitej emisji gazów cieplarnianych związanych z przedsięwzięciem (zasada optymalizacji analizy). Dla niektórych rodzajów przedsięwzięć oprócz emisji bezpośredniej, istotna może być również emisja pośrednia, wywołana zapotrzebowaniem na energię elektryczną. Przedsięwzięcia związane ze zmianą sposobu użytkowania gruntu na bardzo dużej powierzchni mogą wymagać również oceny innych aspektów, jak zmiana klimatu w skali mikro (lokalnych warunków klimatycznych) i sekwestracja dwutlenku węgla. W poradniku przewidziano również przypadki przedsięwzięć, które charakteryzuje nieznaczna emisja gazów cieplarnianych. W takich sytuacjach nie ma potrzeby przeprowadzania pełnej analizy śladu węglowego (ilościowej).

    Ślad węglowy

    Poradnik rekomenduje stosowanie podstawowej metody oceny śladu węglowego – EBI (Europejskiego Banku Inwestycyjnego), bazującej na emisji bezwzględnej ekwiwalentu CO2 oraz różnicy emisji prognozowanej i emisji referencyjnej, z zastrzeżeniem:

    • w przypadku przedsięwzięć z dofinansowaniem z funduszy UE: nie stosuje się progów określonych przez EBI dla poszczególnych rodzajów przedsięwzięć,
    • w przypadku OOŚ: zastosowanie adekwatne do rodzaju przedsięwzięcia oraz ryzyka klimatycznego. Gdy przedsięwzięcie powoduje zaniedbywalne, niewielkie emisje gazów cieplarnianych, które trudno wyliczyć, w takim przypadku powinna wystarczyć analiza opisowa oparta na założeniach metody EBI lub innych uznanych metodyk analizy śladu węglowego (punkt 4.23.5 poradnika).

    Ślad węglowy obejmuje dwutlenek węgla, metan, podtlenek azotu, fluorowęglowodory, perfluorowęglowodory, heksafluorek siarki i trifluorek azotu, wyrażone jako ekwiwalent CO2. Ocenie podlegają zarówno emisje bezpośrednie z poszczególnych procesów i instalacji, jak również emisje pośrednie, związane z zapotrzebowaniem energetycznym, logistyką, etc.

    Ślad węglowy wyznaczany metodą EBI uwzględnia wspomnianą wcześniej zasadzę optymalizacji analizy, określając dla poszczególnych rodzajów przedsięwzięć granice obliczeń gazów cieplarnianych i aspekty pomniejsze, które należy pominąć.

    Odporność na klęski żywiołowe

    mitygacja zmiana klimatuPrognozowana zmiana klimatu obejmuje następujące zjawiska:

    • zwiększenie częstotliwości występowania temperatur ekstremalnych,
    • częstsze występowanie powodzi w okresie zimowym,
    • zwiększenie częstości i zakresu występowania innych zdarzeń ekstremalnych, takich jak wiatry huraganowe, opady atmosferyczne oraz fale upałów i chłodu,
    • zmniejszenie opadów w okresie letnim,
    • wzrost temperatury wody,
    • zwiększenie zagrożenia pożaru lasów.

    Podatność przedsięwzięcia na potencjalne skutki zmian klimatu oceniana jest przynajmniej wobec ww. zjawisk. Ocena powinna obejmować:

    • ryzyko zalania w trakcie powodzi wraz z potencjalnymi konsekwencjami,
    • ograniczenie dostępności wody, w tym wody do obiegów chłodniczych, np. wody chłodzącej na potrzeby elektrowni, również wobec zmiany parametrów wody (podwyższenie temperatury lub pogorszenie innych parametrów),
    • odporność na wysokie i niskie temperatury powietrza, utrzymujące się przez długi czas,
    • odporność na wiatry huraganowe (wobec obiektów budowalnych uregulowana wymaganiami prawa budowlanego),
    • narażenie na bezpośrednie i pośrednie skutki pożaru lasów.

    Zakres oceny rekomendowanej w poradniku obejmuje skutki bezpośrednie. Jeśli znaczenie środowiskowe mogą mieć również skutki pośrednie, takie jak ograniczenia w dostawie energii elektrycznej, paliw, surowców, przeanalizowany powinien zostać ich potencjalny wpływ na środowisko, w szczególności procedury awaryjnego zatrzymania instalacji i możliwość wystąpienia emisji wyjątkowych.

    Oficjalnym źródłem informacji o potencjalnych scenariuszach klimatycznych i ich skutkach jest Strategiczny plan adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030, oceniający wpływ potencjalnych zmian klimatu na poszczególne sektory gospodarki, takie jak:

    • rolnictwo i leśnictwo,
    • energetyka,
    • transport,
    • gospodarka przestrzenna i budownictwo,
    • gospodarka wodna.

    Różnorodność biologiczna – utrata siedlisk

    Znaczący element OOŚ stanowi ocena w jakim stopniu przedsięwzięcie wpłynie na siedliska i korytarze ekologiczne. Poradnik przygotowania inwestycji z uwzględnieniem zmian klimatu, ich łagodzenia i przystosowania do tych zmian oraz odporności na klęski żywiołowe rekomenduje aby przy określaniu oddziaływań wykorzystywać kryteria znaczenia, w szczególności rozpowszechnienie gatunków (rzadkość) i możliwość ich szybkiego powrotu do poprzedniego stanu (wrażliwość). Analiza obejmuje zarówno bezpośrednie oddziaływanie przedsięwzięcia, jak i ocenę skutków jakie może spowodować potencjalna zmiana klimatu.

    Analiza cyklu życia

    Poradnik nie zaleca jednoznacznie konieczności przeprowadzenia analizy cyklu życia produktu lub przedsięwzięcia, wskazując jedynie na możliwość wykonania takiej analizy, zaznaczając jednocześnie, że pełna ocena cyklu życia może być czasochłonna i bardzo kosztowna. Nie zostały określone kryteria oceny wyników analizy, w szczególności negatywna ocena celowego skrócenia czasu życia produktu, stanowiąca jeden z kluczowych elementów współczesnego rynku i przyczyniająca się do zwiększenia emisji gazów cieplarnianych i potencjalnej zmiany klimatu.

    Poradnik dostępny jest na stronie:
    https://klimada.mos.gov.pl/wp-content/uploads/2015/11/
    Poradnik_przygotowania_inwestycji_z_uwzglednieniem_zmian_klimatu_ich_lagodzenia_i_przystosowania
    _sie_do_tych_zmian_oraz_odpornosci_na_kleski_zywiolowe.pdf

    Aktualności
    • 07
      czerwiec
      REECO Poland zaprasza na kolejną – siódmą edycję Targów Energii Odnawialnej i Efektywności Energetycznej, która odbędzie się w dniach 25-27 października  w Warszawskim Centrum EXPO XXI. Tematyka targów skupia się na odnawialnych źródłach energii jak wytwarzanie energii z drewna, biomasy, biogazu i biopaliwa; energia wiatrowa, CHP - kogeneracja; energooszczędne budownictwo i renowacja budynków; energia wodna; pompy ciepła; energia geotermiczna;  energia słoneczna. Podczas imprezy zaprezentowane zostaną innowacje w branży OZE oraz z zakresu efektywności energetycznej i magazynowania energii.
    • 27
      kwiecień
      Artykuł zawiera fragmenty orzeczenia WSA w Olsztynie z dnia 28 marca 2017 r. (II SA/Ol 37/17) oceniającego sposób naliczania opłaty za emisję pyłu pochodzącego ze spalania węgla kamiennego. Przedmiotem postępowania były kotły o mocy do 5 MW, z rusztem stałym i ciągiem naturalnym, z których w pewnych warunkach użytkowania może dochodzić do emisji sadzy. Ocenie sądu podlegało postępowanie ustalające różnicę pomiędzy opłatą wyznaczoną przez Spółkę eksploatującą kotły i marszałka województwa (zweryfikowane przez SKO). Istotą sporu było  odmienne podejście do klasyfikacji pyłu ze spalania węgla i określenia właściwej stawki opłat. Według prowadzącego instalację właściwa była stawka dla pyłów ze spalania paliw (pozycja 53). Według marszałka i SKO stawka dla pyłów węglowo-grafitowych, sadzy (pozycja 52). W uzasadnieniu WSA ocenił również metody uzyskania innych danych technicznych i technologicznych, na podstawie o których organ może dokonywać własnych ustaleń (opinia biegłego) oraz możliwości oceny przez organ administracji lub sąd administracyjny prawidłowości metodologii przyjętej przez biegłego i całościowej oceny opinii jako dowodu w sprawie. Skomentowany został również sposób uczestnictwa strony skarżącej w postępowaniu, ograniczony do kwestionowania dowodów przyjętych przez organ, bez wykazania dowodów przeciwnych.
    • 04
      kwiecień
      Artykuł zawiera szczegółowy opis metodyki wyznaczania emisji niezorganizowanej związków organicznych z oczyszczalni ścieków, opracowanej przez Amerykańską Agencję Ochrony Środowiska (US EPA). Opis teorii modelu uzupełnia przykład obliczeń dla komory zbiorczej ścieków zawierających fenol, pozwalający prześledzić sposób doboru algorytmów obliczeniowych oraz zakres niezbędnych do obliczeń danych. W artykule oceniono również uproszczone metody szacowania emisji niezorganizowanej z oczyszczalni ścieków oraz obliczenia na podstawie pomiarów imisji i modelowania.
    NEWSLETTER:
    Jeśli chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach zapisz się
     
    prawo ochrony środowiska
    Operat FB
    Renexpo 2017
    Efektywność energetyczna
    szkolenie modelowanie
    OZE Energiczny Obywatel

    Zobacz komunikaty JRC / US EPA / EEA / NIK:

    EEA: Emissions of the main air pollutants in Europe (15.08.2017)


    © EEA

    EEA: Heavy metal emissions (15.08.2017)


    © EEA

    EEA: Persistent organic pollutant emissions (15.08.2017)


    © EEA

    EPA: Waterbury, Conn., Incinerator to Control Mercury Emissions (15.08.2017)

    EPA Issues Guidance on State Coal Ash Management Permit Programs (10.08.2017)

    Popioły lotne US EPA

    EPA, DOT Open Comment Period On Reconsideration of GHG Standards for Cars and Light Trucks (10.08.2017)

    EEA: European Union Emissions Trading System (EU ETS) data from EUTL (09.08.2017)

    EPA Continues to Work With States on 2015 Ozone Designations (02.08.2017)

    Air Quality Continues to Improve, While U.S. Economy Continues to Grow (02.08.2017)

    Commission proposes to review all permits of large combustion plants in order to tackle pollution (31.07.2017)

    NIK: Wnioski NIK uwzględnione w kodeksie urbanistyczno-budowlanym (28.07.2017)

    JRC: Potential for further photovoltaic capacity in EU Member States (19.07.2017)

    EEA: Air pollution from agriculture: ammonia exceeds emission limits in 2015 (12.07.2017)

    Zobacz bieżące artykuły w Atmospheric Environment:

    Recent changes in the oxidized to reduced nitrogen ratio in atmospheric precipitation (12.08.2017)

    Trees in urban parks and forests reduce O3, but not NO2 concen- trations in Baltimore, MD, USA (10.08.2017)

    Nitrous acid in a street canyon environment: Sources and contributions to local oxidation capacity (10.08.2017)

    A chemometric investigation of aromatic emission profiles from a marine engine in comparison with residential wood combustion and road traffic: Implications for source apportionment inside and outside sulphur emission control (10.08.2017)

    Evaluation of regional and local atmospheric dispersion models for the analysis of traffic-related air pollution in urban areas (10.08.2017)

    Indicators of residential traffic exposure: Modelled NOx, traffic proximity, and self-reported exposure in RHINE III (09.08.2017)

    Characterizing the seasonal cycle and vertical structure of ozone in Paris, France using four years of ground based LIDAR measurements in the lowermost troposphere (09.08.2017)

    Source contributions to United States ozone and particulate matter over five decades from 1970 to 2020 (08.08.2017)

    Zobacz EUR-Lex:

    Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie oszczędnego gospodarowania zasobami: ku gospodarce o obiegu zamkniętym (11.08.2017)

    Rezerwa zapewniająca stabilność rynku dla unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (11.08.2017)

    Decyzja wykonawcza Komisji 2017/1402 z dnia 28 lipca 2017 r. w sprawie zatwierdzenia funkcji automatycznego odłączania silnika na biegu jałowym BMW AG jako technologii innowacyjnej umożliwiającej zmniejszenie emisji CO2 pochodzących z samochodów osobowych (29.07.2017)

    Rozporządzenie wykonawcze Komisji  2017/1375 z dnia 25 lipca 2017 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze 1191/2014 określające format i sposób składania sprawozdania, o którym mowa w art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 517/2014 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych (26.07.2017)

    Rozporządzenie Komisji  2017/1347 z dnia 13 lipca 2017 r. w sprawie sprostowania dyrektywy 2007/46/WE, rozporządzenia Komisji  582/2011 oraz rozporządzenia Komisji 2017/1151 uzupełniającego rozporządzenie 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych Euro 5 i Euro 6 (24.07.2017)

    Komunikat Komisji dotyczący ekoprojektu dla produktów do ogrzewania powietrznego, produktów chłodzących, wysokotemperaturowych agregatów chłodniczych i klimakonwektorów wentylatorowych (14.07.2017)

    Rozporządzenie Komisji 2017/1262 z dnia 12 lipca 2017 r. zmieniające rozporządzenie 142/2011 w odniesieniu do wykorzystania obornika zwierząt gospodarskich jako paliwa w obiektach energetycznego spalania (13.07.2017)