Nadzór nad urządzeniami ochronnymi

Powszechnie przyjęty w zakładach przemysłowych system nadzoru nad urządzeniami ochronnymi opiera się na współdziałaniu służb na dwóch poziomach:

- służb utrzymania ruchu lub jednostek produkcyjnych: które sprawują bieżącą kontrolę nad urządzeniami, są odpowiedzialne za wymianę materiałów eksploatacyjnych i skuteczność oczyszczania gazów odlotowych,

- komórki ochrony środowiska: pełniącej funkcje nadrzędną, sprawującą nadzór nad realizacją obowiązku kontroli i serwisu urządzeń oraz ocenę efektów pracy urządzenia.

Za wyjątkiem cyklonów stosowanych w niektórych operacjach, wszystkie rodzaje urządzeń oczyszczających odgazy wymagają kontroli okresowych lub nadzoru stałego. Częstotliwość kontroli wynika ze specyfiki procesu i urządzenia. Jest także związana z systemem automatycznego sterowania pracą urządzenia. Wypracowanie poprawnej procedury kontroli i serwisu urządzenia wymaga uwzględnienia:

- warunków określonych w dokumentacji techniczno-ruchowej urządzenia (DTR),

- doświadczenia eksploatacyjnego.

Wymagania DTR

Producenci urządzeń określają w dokumentacji DTR ogólne wymagania wobec:

- bieżącego nadzoru,

- kontroli okresowych,

- wymiany zużywających się elementów ,

- regulacji pracy urządzenia,

- działań niezbędnych do podjęcia w przypadku zakłóceń w oczyszczaniu gazów odlotowych.

Informacje podane przez dostawcę urządzenia powinny umożliwić opracowanie karty przeglądów i prac serwisowych „checklisty”, ułatwiającej nadzór nad urządzeniem i stanowiącej jednocześnie dokument potwierdzający wykonanie obowiązkowych sprawdzeń i wymiany elementów. Poniżej przedstawiamy przykłady list kontrolnych dla dwóch powszechnie stosowanych rodzajów filtrów (filtrów kieszeniowych i pulsacyjnych filtrów workowych).

Filtr kieszeniowy z wkładami wymiennymi (ze wskazaniem oporu filtracji)
Data	Kontrola codzienna ^A	Przegląd tygodniowy ^B	Przegląd miesięczny ^C	Wymiana wkładów ^D	Uwagi	Podpis osoby odpowiedzialnej

A - sprawdzenie wskazania czujnika różnicy ciśnień oraz ogólna kontrola wzorkowa urządzenia,

B - kontrola wkładów (braku uszkodzeń, rozerwania materiału),

C - kontrola ułożenia wkładów i uszczelnień,

D - częstotliwość wymiany: według wskazania różnicy ciśnień, nie rzadziej niż raz w miesiącu.

Pulsacyjny filtr workowy (z sygnalizacją oporu filtracji presostatem i automatycznym odbiorem pyłu)
Data	Kontrola interwencyjna po zgłoszeniu automatycznego systemu sterowania i kontroli	Przegląd tygodniowy ^A	Przegląd miesięczny ^B	Wymiana worków ^C	Uwagi	Podpis osoby odpowiedzialnej

A - kontrola worków (braku uszkodzeń, rozerwania materiału), kontrola ścian pod kątem osadzania się pyłu, kontrola układu sprężonego powietrza (kontrola separatora, sprawdzenie ustawień),

B - kontrola układu sprężonego powietrza (pełna), kontrola elementów ruchomych, elektrozaworów, mocowań,

C - częstotliwość wymiany: przy braku możliwości regeneracji wymuszonej, przewidzianej procedurą, nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

UWAGA: podane częstotliwości wymiany elementów filtracyjnych stanowią przykład. Czas eksploatacji wkładów zależy zarówno od czynników procesowych, jak i warunków technicznych urządzenia i jest określany przez jego dostawcę.

Doświadczenie eksploatacyjne

W początkowym okresie eksploatacji urządzenia szczególnej uwagi wymaga kontrola skuteczności z jaką przebiega oczyszczanie gazów odlotowych, wrażliwość urządzenia na zmiany parametrów procesu oraz ryzyko wystąpienia zakłóceń w pracy lub awarii. Za wyjątkiem zastosowań typowych, np. filtrów spawalniczych oraz separatorów konkretnych rodzajów materiałów, takich jak trociny, mąka, wapno, etc., urządzenia przewidziane do zastosowania na podstawie doświadczenia eksploatacyjnego na innych źródłach emisji, podobnych do docelowego, zostają poddane ostatecznemu sprawdzeniu dopiero w warunkach rzeczywistych. Zapewnienie właściwej efektywności i dyspozycyjności urządzenia może wymagać dostosowania parametrów pracy do warunków procesu, co przeważnie dostawcy urządzeń oferują w ramach usługi dostawy. Urządzenia wyposażone w automatyczny system sterowania, takie jak filtry pulsacyjne, absorbery, dopalacze w pewnym zakresie parametrów same dostosowują charakterystykę pracę. Natomiast urządzenia manualne mogą wymagać pełnej oceny i regulacji.

Sprawdzenie pracy urządzenia powinno obejmować co najmniej:

- pomiary emisji: pozwalające ocenić dotrzymanie stężeń substancji na wylocie z urządzenia, gwarantowanych przez dostawcę oraz dotrzymanie wartości emisji dopuszczalnej lub określonej w zgłoszeniu,

- ocenę przyjętej częstotliwości wymiany elementów filtracyjnych: w szczególności wobec najprostszych urządzeń wyposażonych we wkłady wymienne, wobec których błąd w założonym czasie eksploatacji wkładów może skutkować ich zablokowaniem, a w konsekwencji brakiem przepływu i skuteczności układu odbierania odgazów lub uszkodzeniem wentylatorów,

- ocenę odporności na warunki fizykochemiczne: zwłaszcza temperaturę i obecność substancji powodujących korozję.

Przeprowadzenie oceny pracy urządzenia w ww. aspektach pozwala na dostosowanie wymagań określonych w DTR do warunków eksploatacyjnych. Zmiany parametrów polegające na zmniejszeniu częstotliwości kontroli i wymiany elementów powinny być konsultowane z dostawcą urządzenia. Zakończenie procedury sprawdzenia i dostosowania uznaje się za potwierdzenie właściwego sposobu zabezpiecza środowiska przed nadmiernymi emisjami.